Welk 3D-printmateriaal kiezen: PLA, PETG, ASA of TPU

Voor bijna al onze maatwerk-prints kies je tussen vier materialen: PLA, PETG, ASA en TPU. Elk heeft zijn eigen sterktes en vooral zwaktes die je moet kennen vóórdat je bestelt. We schreven dit artikel omdat we regelmatig klanten zien terugkomen met een kapot product, simpelweg doordat het verkeerde materiaal is gekozen.

De beslisboom: welk materiaal per scenario

De keuze draait om drie vragen: hoe warm wordt het, komt het in de zon of regen, en moet het onderdeel stijf of flexibel zijn. PLA (€15 per kilo) is de standaard voor binnen (Bambu adviseert tot ongeveer 50 graden), PETG verdraagt iets meer warmte (verweekt rond 69 graden Vicat), ASA (€30 per kilo) is UV- en hittebestendig tot 106 graden voor buiten, en TPU (€36 per kilo) is flexibel. Zo loop je de beslisboom af:

• Binnen, decoratief of licht functioneel: PLA. Goedkoop, mooi mat, makkelijk te printen.
• Binnen, maar iets warmer of vochtiger: PETG. Houdt het langer vol dan PLA, printen we op aanvraag.
• Buiten, in de zon of in regen: ASA. Vervormt niet door warmte en wordt niet bros door UV.
• Flexibel, schokbestendig of klemmend: TPU. Buigt mee, herstelt zijn vorm, breekt niet.
• Stijf en dragend: voor een dragend onderdeel binnen is PLA vaak genoeg (mits niet warm); wordt het warmer of komt het buiten, dan ASA.

Onder elke aanbeveling zitten nuances, die werken we hieronder per materiaal uit. Twijfel je tussen PLA en PETG? Lees dan de directe vergelijking van PLA en PETG. Loop ze even door voordat je in de calculator een keuze maakt.

PLA, het standaardmateriaal voor binnen

PLA (PolyLactic Acid) is gemaakt van plantaardige grondstoffen, kost €15per kilo en print betrouwbaar op elke moderne printer. Bij Plasticopmaat is het ons default materiaal, zo'n 70% van wat we printen. Het verweekt onder belasting al vanaf 54 graden (HDT) en is niet UV-bestendig, dus voor binnen ideaal maar voor blijvend buitengebruik ongeschikt.

Sterktes

• Goedkoop: 2 keer goedkoper dan ASA. Een organizer-bakje van 60 g kost je ongeveer €0,90 aan filament.
• Makkelijke nabewerking: kan goed geschuurd, geboord en gelijmd worden met cyanoacrylaat-lijm.
• Mooie matte afwerking: oogt premium zonder extra finishing, zoals onze matte 3D-geprinte vazen laten zien. Beschikbaar in matte PLA-kleuren.
• CO2-voetafdruk (schatting): wij rekenen met naar schatting 2,1 kg CO2 per kilo PLA. Dat is de mediaan van meer dan 80 LCA-studies (1,63 kg grondstof) plus 0,5 kg opslag voor extrusie, spoel en transport. Producent TotalEnergies Corbion komt zelf op een lagere cradle-to-gate voetafdruk; het verschil zit in hoe biogene koolstof wordt meegeteld. Het blijft een schatting.

Zwaktes

• Verweekt onder belasting vanaf 54 °C (HDT). Een zwarte PLA-print op het dashboard van een auto in de zomer verzacht en zakt langzaam door.
• Niet UV-bestendig. Buiten wordt PLA na verloop van tijd bros en breekt bij minimale belasting.
• Bros bij stoten. PLA is hard maar niet taai: bij een val van 1 meter kan een dunwandig product breken.

PETG, iets meer warmte en vocht dan PLA

PETG (polyethyleentereftalaat-glycol) zit qua eigenschappen tussen PLA en ASA in. Het verweekt volgens het datasheet van Bambu Lab pas rond 69 graden (Vicat), duidelijk hoger dan de 54 graden (HDT) van PLA, en het is taaier en minder bros. Daardoor is het een logische tussenstap voor onderdelen die binnen blijven maar wat meer warmte, vocht of stoten moeten verdragen. PETG staat niet in onze standaard prijslijst; we printen het op aanvraag.

• Hittebestendiger dan PLA: vormvast tot rond 69 graden (Vicat), waar PLA al vanaf 54 graden verweekt.
• Taaier en vochtbestendiger: minder bros dan PLA en beter bestand tegen vocht, geschikt voor iets robuustere binnentoepassingen.
• Op aanvraag: PETG zit niet in de standaard prijslijst en is lastiger strak te printen dan PLA; voor pure hitte of buiten blijft ASA de betere keuze.

ASA, voor buiten en warmte

ASA (Acrylonitrile Styrene Acrylate) is petrochemisch en kost €30 per kilo. Het is ontwikkeld als opvolger van ABS specifiek voor buitentoepassingen, denk aan auto-spiegelkappen en gevelpanelen. ASA blijft vormvast tot ongeveer 106 graden (Vicat) en wordt niet bros in de zon: twee keer zo duur als PLA, maar buiten vele malen langer houdbaar.

Sterktes

• UV-bestendig. Verbleekt en wordt niet bros, ook niet na jaren in de Nederlandse zon.
• Hittebestendig tot ±106 °C (Vicat). Kan in een hete auto, naast een radiator of in een tuinverlichtingshouder.
• Slag- en weersbestendig. Buigt licht mee bij stoten in plaats van direct te breken.

Zwaktes

• Duurder: 2 keer zo duur als PLA in materiaalkosten, merkbaar bij grotere objecten.
• Hogere CO2-uitstoot (schatting): er is geen aparte LCA voor ASA-filament. Als ABS-benadering ligt de grondstof rond 3,1 kg CO2 per kilo (American Chemistry Council); wij rekenen met naar schatting 3,6 kg per kilo, inclusief 0,5 kg opslag. Voor binnen-toepassingen waar PLA volstaat is ASA dus geen duurzame keuze.
• Lichte styreen-geur tijdens printen. Voor jou als klant niet relevant, voor onze werkplaats wel.

TPU, flexibel en schokbestendig

TPU (Thermoplastic Polyurethane) is een rubber-achtig, flexibel materiaal dat meebuigt en terugveert waar PLA en ASA stijf zijn. Het kost €36 per kilo en print iets langzamer dan PLA of ASA omdat de printer subtiel moet zijn. Reken op 20 tot 30 procent meer printtijd dan PLA bij hetzelfde model.

Sterktes

• Buigt & herstelt: kan tot 90° vervormd worden en gaat terug naar de oorspronkelijke vorm.
• Schokbestendig: ideaal voor cases, dempers of beschermhoezen rond breekbare apparatuur.
• Klemmend: perfect voor klemverbindingen of o-ring-achtige afdichtingen waar je een rubber-effect nodig hebt.
• Geluiddempend: absorbeert trillingen, geliefd voor machineonderdelen.

Zwaktes

• Duurste van de drie. Voor grote objecten loopt het snel op.
• Niet structureel. Een TPU-bracket dat 20 kg moet dragen vervormt onder belasting, kies dan PLA of ASA.
• Gevoelig voor olie en vet: in een keukenomgeving of autotechnische toepassing kan TPU langzaam degraderen.

Vergelijkingstabel, in één oogopslag

De belangrijkste eigenschappen van PLA, PETG, ASA en TPU op een rij, met de materiaalkostprijzen (excl. btw) uit onze offerte-tool. PLA kost €15 per kilo (Bambu adviseert tot ongeveer 50 graden), PETG verweekt pas rond 69 graden (Vicat) en printen we op aanvraag, ASA €30 per kilo tot 106 graden (Vicat), en TPU €36 per kilo blijft flexibel. Zo kies je in één oogopslag het juiste materiaal:

Hoe weet je zeker dat je de juiste keuze maakt?

Beschrijf in onze chat-tool wat je wilt maken en waar het komt te staan. Onze AI stelt automatisch een van de 4 materialen voor en onderbouwt waarom, op basis van warmte, UV en belasting. Twijfel? Vraag een tweede mening aan via [email protected], we krijgen liever vooraf een vraag dan achteraf een retour.

30 euro per kilo kost ASA, tegen 15 euro voor PLA, maar ASA blijft vormvast tot 106 graden (Vicat) terwijl PLA onder belasting al vanaf 54 graden verweekt.

106 graden (Vicat) voor ASA, 69 voor PETG, 54 (HDT) voor PLA: zo lopen de warmtegrenzen uit de datasheets uiteen.